T24 Haber Merkezi
Avrupa Parlamentosu’nda düzenlenen 20’nci Kürt Konferansı’nda Türkiye’deki Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin kalıcı bir çözüme dönüşmesi için demokratikleşme, Kürt kimliğinin ve haklarının tanınması, yasal güvencelerin oluşturulması ve Avrupa’nın daha etkin rol üstlenmesi gerektiği vurgulandı. Kürt siyasetçi Leyla Zana, sürecin geleceğine ilişkin umut mesajı verirken, “Tünelin sonunda geleceğe ilişkin güçlü bir umut ışığı belirdi” dedi.
Avrupa Türkiye Yurttaş Komisyonu (EUTCC) tarafından düzenlenen konferansta siyasetçiler, akademisyenler, hukukçular ve insan hakları savunucuları, Türkiye ve Suriye’deki gelişmeleri değerlendirerek kalıcı barışın koşullarını tartıştı. Konuşmalarda, silahsızlanmanın tek başına yeterli olmayacağı; siyasi ve hukuki sorunların çözülmesi, demokratik hakların güvence altına alınması ve tarafların somut adımlar atması gerektiği öne çıktı.
Leyla Zana: Reddin yerini tanıma almalı
Avrupa Parlamentosu Sakharov Düşünce Özgürlüğü Ödülü sahibi Leyla Zana’nın mesajı, konferansın öne çıkan başlıkları arasında yer aldı. EUTCC Başkanı Kariane Westrheim tarafından okunan mesajında Zana, Türkiye’de Kürt sorununun barışçıl çözümü için önemli bir fırsatın ortaya çıktığını belirtti.
Sürecin başarıya ulaşmasının bütün siyasi tarafların ortak sorumluluğu olduğunu vurgulayan Zana, Kürt sorununun günlük siyasi çıkarların ötesinde, nedenleri ve sonuçlarıyla birlikte ele alınması gerektiğini ifade etti. Zana, “Reddetme politikası sona ermeli; yerini kabul ve tanıma politikasına bırakmalıdır” diyerek Kürt kimliğinin ve haklarının tanınmasının önemine dikkat çekti. Kalıcı bir çözümün yalnızca siyasi irade beyanlarıyla mümkün olmayacağını belirten Zana, mevcut fırsatın somut sonuçlara dönüştürülmesi gerektiğini kaydetti.
Doğu Ergil: Demokratikleşme olmadan kalıcı barış olmaz
Konferansın ikinci oturumunda konuşan akademisyen Doğu Ergil, güvenlik politikalarına yapılan yatırımlara rağmen neden kalıcı barışın sağlanamadığı sorusunu gündeme getirdi. Ergil, siyasi anlaşmazlıkların demokratik yöntemlerle yönetilmesinin, toplumsal istikrarın temel koşullarından biri olduğunu söyledi.
Demokratik reformların güvenlik ve istikrar sağlandıktan sonraya bırakılmasına karşı çıkan Ergil, demokrasinin yalnızca istikrarın sonucu değil, aynı zamanda ön koşulu olduğunu vurguladı. Ergil, çözüm için üç temel değişime işaret etti: Devlet merkezli güvenlik anlayışından insan merkezli güvenliğe geçilmesi, dışlayıcı egemenlik yaklaşımı yerine iş birliğinin geliştirilmesi ve dışarıdan dayatılan çözümler yerine toplumların benimseyebileceği modellerin oluşturulması.
Avrupa’ya çağrı: Diplomatik ilişkiler barış için kullanılmalı
Gazeteci Amed Dicle, Türkiye’deki Barış ve Demokratik Toplum Süreci’ne ilişkin değerlendirmesinde, iktidarla çözüm amacıyla görüşmenin o iktidarın yönetim anlayışını onaylamak anlamına gelmediğini belirtti. Dicle, muhalefetin sorumluluğunun mevcut fırsatı demokratikleşme yönünde geliştirmek olduğunu ifade etti.
Avrupa Birliği ve Avrupa ülkelerinin de sürece ilişkin sorumlulukları bulunduğunu söyleyen Dicle, Ankara ile sürdürülen ticaret, yatırım ve güvenlik ilişkilerinin Kürtlerin haklarının tanınması önünde engel olarak görülmemesi gerektiğini kaydetti. Avrupa’nın diplomatik etkisini barışın ilerletilmesi için kullanması gerektiğini vurgulayan Dicle, Kürt sorununun çözümünün yalnızca Türkiye’yi değil, yeniden şekillenen Ortadoğu’nun geleceğini de etkileyeceğini belirtti.
İlham Ahmed: Güvencesiz barış kalıcı olamaz
Konferansın kadınların rolü ve Ortadoğu’daki demokratik dönüşümün ele alındığı oturumunda konuşan Kuzeydoğu Suriye (Rojava) temsilcisi İlham Ahmed, Suriye’deki siyasi değişim sürecinde Kürtlerin elde ettiği kazanımların geleceğine ilişkin belirsizliklere dikkat çekti. Entegrasyon sürecinin nasıl yürütüleceğinin ve kalıcı barışa nasıl katkı sunacağının henüz açıklığa kavuşmadığını belirten Ahmed, barışın yasal ve kurumsal güvencelerle korunması gerektiğini söyledi.
Ahmed, Kürtlerin Suriye yönetimine katılmasının geri adım atmak anlamına gelmediğini vurgulayarak, “Biz bu ülkenin gerçek ortakları olmak istiyoruz. Kürtler olarak eşit ve temel ortaklar olmak istiyoruz” dedi.
Suriye’de bütün toplumsal bileşenlerin devletin gerçek ortakları haline gelmesini sağlayacak bir uzlaşma ve yapılanma oluşturulması gerektiğini ifade eden Ahmed, kadınların da yalnızca toplumsal yaşamda değil, siyasi karar alma mekanizmalarında etkin biçimde yer almasının önemini vurguladı.
Şirin Ebadi: Her halk kendi dilini öğrenebilmeli
Nobel Barış Ödüllü İranlı insan hakları savunucusu Şirin Ebadi, konuşmasında barış arayışının yanı sıra halkların dil ve kültür haklarına da dikkat çekti. Ebadi, Kürtler, Beluçlar, Azeriler ve Araplar dahil İran’da yaşayan halkların kendi dillerini öğrenme, okuma ve yazma hakkına sahip olması gerektiğini belirtti. Ortak bir dilin kullanılmasının diğer halkların anadillerini öğrenme ve kullanma hakkını ortadan kaldırmaması gerektiğini söyledi. Ebadi, silahlı mücadele yerine siyasi yöntemlerle ilerleme kararını da desteklediğini ifade etti.
BM arabulucusu: Barış mümkün
Birleşmiş Milletler Kıdemli Arabuluculuk Danışmanı Mark Muller KC, Türkiye ve Suriye’deki Kürt sorunlarının çözümsüz olmadığını belirterek tarafların siyasi irade göstermesi halinde barışın mümkün olduğunu söyledi. Muller, çözümün yalnızca silahsızlanma ve topluma yeniden katılımla sınırlı olmadığını, uzlaşma ve toplumsal yenilenmeyi de kapsaması gerektiğini ifade etti.
Hollanda’daki Wageningen Üniversitesi’nden akademisyen Joost Jongerden ise sürecin somut sonuçlar üretmesi için Türkiye’de kapsamlı demokratikleşmeye ihtiyaç bulunduğunu belirtti. Jongerden, yerine getirilmeyen vaatlerin ve ertelenen beklentilerin toplumda belirsizlik yarattığına dikkat çekti.
Atefeh Ramsari: Kürt sorunu silahsızlanmaya indirgenemez
Siyaset bilimci Atefeh Ramsari, Kürt sorununun çözümünün silahlı çatışmaların sona erdirilmesi veya Kürt aktörlerin mevcut devlet kurumlarına dahil edilmesiyle sınırlı tutulamayacağını söyledi. Kalıcı çözümün siyasi ilişkilerin yeniden ele alınmasını, yetkinin paylaşımını, kolektif hakları ve demokratik katılımı kapsaması gerektiğini belirten Ramsari, barışın sorumluluğunun yalnızca Kürt aktörlere yüklenemeyeceğini ifade etti. Bölgesel güç dengelerini etkileyen devletlerin ve uluslararası aktörlerin politikalarının da çözümün koşullarını belirlediğini kaydetti.
Sebahat Tuncel: Aynı tartışmaları tekrarlamaktan çıkmalıyız
HDP eski milletvekili ve Özgür Kadın Hareketi (TJA) aktivisti Sebahat Tuncel, Avrupa’nın Kürt sorununun çözümünde daha etkin bir tutum alması gerektiğini söyledi. Avrupa Parlamentosu’nda yıllar arayla benzer sorunların tartışılmaya devam etmesini eleştiren Tuncel, kalıcı değişim için Kürtlerin kimliğinin ve haklarının tanınması gerektiğini vurguladı. Tuncel, Avrupa Konseyi’nin insan hakları ve hukuki güvenceler konusunda yalnızca uyarılarla yetinmemesi gerektiğini belirtti.
Tuncel, Kürtlerin varlığının ve siyasi iradesinin tanınmasının çözümün temel meselelerinden biri olduğunu ifade ederek, bu konuda somut adımlar atılmaması halinde sürecin ilerlemesinin zorlaşacağı uyarısında bulundu.
Resepsiyonda ise Şirin Ebadi ile Avrupa Parlamentosu milletvekilleri Martin Schirdewan, Andreas Schieder ve Leoluca Orlando, barış sürecinin ilerletilmesi ve Avrupa Birliği’nin sürece daha aktif destek vermesi yönünde çağrıda bulundu.
(Editör: Can Öztürk)
